پیامبر اکرم(ص): کسی که تنها شکم خود را سیر کند و همسایه اش گرسنه باشد به خدا ایمان نیاورده است

دوشنبه, 29 آبان 1396

 العربی     English      فارسی     

NGO Hunger Charity3

پوکی استخوان؛ بیماری خاموش

 

پوکی استخوان؛ بیماری خاموش ( Osteoprosis )متخصصان علاوه بر تغذیه، ورزش را عامل مهمی در افزایش تراکم استخوان ها می دانند. پوکی استخوان یا همان بیماری خاموش، عارضه ای با شیوع روز افزون است که بیشتر در سنین 60 تا 70 سال ظاهر می شود. پوکی استخوان بدون علامت، پیش رونده و به معنی کاهش تراکم استخوان بر اثر از دست دادن کلسیم و تخریب بافت استخوانی است. در این حالت، حجم توده استخوانی کاهش یافته سرانجام به شکستگی استخوان منجر می شود. باید بدانیم که با افزایش سن، مقدار استخوانی که تخریب می شود، بیشتر از مقداری است که ساخته می‏ شود.
 
 
بدین ترتیب، استخوان ها نازک و شکننده می‏شوند، به حدی که به راحتی و حتی به خودی خود می‏شکنند به خصوص در ناحیه سر استخوان ران که در گودی استخوان لگن جا دارد، ستون مهره ‏ها و مچ دست.
سنجش تراکم استخوان: تشخیص پوکی استخوان توسط آزمایش سنجش تراکم استخوان دقیق ترین روش است که بدون درد است و با استفاده از دستگاه مخصوص میزان تراکم در استخوان ران و ستون مهره‏ها اندازه‏ گیری می‏شود. این آزمایش بهتر است که هر سه تا پنج  سال یک مرتبه تکرار شود.
 

عوامل خطر کدامند؟
شواهد نشان می دهد عامل نژاد، جنس، ژنتیک در پوکی استخوان بسیار اثر گذار است. وراثت بر مقدار استخوان ها و سرعت از دست دادن آن ها تأثیر دارد و فرد دو برابربیشتر از افراد دیگر در معرض شکستگی قرار می گیرد. همچنین افرادی که دارای استخوان بندی ظریف و کوچک بوده، کوتاه قد و یا لاغراند، به خاطر وجود توده‏ استخوانی کمتر، مستعد به بروز پوکی استخوان‏ هستند.
35 سالگی، آخرین فرصت جبران کلسیم بدن
اگر مصرف کلسیم و ویتامین دی در رژیم غذایی از بدو تولد تا دوران سالمندی به اندازه کافی باشد تا حد زیادی این بیماری قابل کنترل خواهد بود. تا سن 20 سالگی استخوان ها در حال ساخته شدن هستند و تا رسیدن به سن 35 سالگی حجم توده استخوانی فرد به بالاترین میزان خود می رسد بنابراین تا رسیدن به این سن، میزان مصرف کلسیم و ویتامین دی باید به اندازه کافی باشد. بعد از این سن احتمالا کلسیم و ویتامین دی، نقش کمتری در سلامت استخوان ها دارند اما با وجود این، هنوز مصرف آن ها به منظور سلامت استخوان ها ضروری وحیاتی است و از 40 سالگی به بعد و در سنین یائسگی، کلسیم استخوان‌ها به تدریج از بین می‌ رود. بنابراین تعادل بین میزان دریافت و از دست دادن کلسیم نقش عمده ای در حفظ توده استخوانی دارد.
 
گروه پرخطر کدامند؟
شیوع بیماری پوکی استخوان در زنان چهار برابر مردان است. در سال های بعد از یائسگی، مخصوصاً در سال های اول، معمولاً قدرت استخوان با سرعت زیادی کاهش می ‏یابد. سپس این سرعت کم می ‏شود ولی روند پوکی استخوان ادامه می‏یابد. در مردان با افزایش سن، کاهش ناگهانی و عمده‏  هورمون های  جنسی، چنان که در زنان اتفاق می افتد، پیش نمی ‏آید. کاهش تراکم وقدرت استخوان در آن ها خیلی آهسته‏ تر اتفاق می‏افتد اما در 65 تا 70 سالگی، زنان و مردان با یک سرعت استخوان های خود را از دست می‏دهند.
یائسگی عامل خطر دیگری برای پوکی استخوان است. هنگام یائسگی، مقدار هورمون استروژن در بدن زنان کاهش پیدا می کند ودر نتیجه استحکام استخوان کم می شود. البته گاهی برخی از بیماری ها مثل پرکاری غده تیروئید، کم کاری غدد جنسی، آرتریت روماتوئید یا مصرف بعضی از داروها مثل کورتون و لووتیروکسین باعث کم شدن قدرت استخوان ها و در نتیجه پوکی آن ها می‏ شود.
 
تغذیه درمانی
دو سوم بافت استخوان از کلسیم و مواد معدنی تشکیل شده است. دریافت کلسیم کافی در تمام طول عمراهمیت زیادی دارد، چه در اوان زندگی وچه در سنین بالاتر تا از برداشت ذخیره آن از استخوان‏ها، جلوگیری ‏شود. غذای روزانه هر فرد بالغ باید حاوی 700 میلی‏گرم کلسیم باشد و مادران شیرده  باید 550 میلی‏گرم کلسیم روزانه اضافه مصرف کنند. البته مقدار نیاز کلسیم بستگی به سن نیز دارد.
 
شیر و فرآورده‏ های آن بهترین منابع کلسیم است. لبنیات مانند ماست و دوغ و پنیر و کشک و... نیز سرشار از کلسیم می ‏باشند. خوشبختانه فرآورده ‏های کم‏ چرب هم به همان مقدار و گاهی بیشتر از فرآورده‏های پرچرب دارای کلسیم می ‏باشند. افراد تا 24 سال و زنان شیرده باید روزانه سه تاچهارلیوان شیر در روز میل کنند. در صورت عدم تحمل به شیر، ماست و پنیر و کشک  جایگزین‏های خوبی هستند. یک فنجان ماست یا دو قطعه پنیر به اندازه قوطی کبریت، تقریباً معادل یک لیوان شیر کلسیم دارند.
 
ویتامین دی موجب جذب کلسیم از روده و جذب مجدد آن از کلیه‏ها می‏شود. ویتامین دی در افراد سالم چندین ماه در کبد ذخیره می ‏شود. این ویتامین از طریق تابش آفتاب به پوست ساخته می شود به همین دلیل لازم است روزانه مدت 10 الی 15 دقیقه درمعرض نور خورشید قرار گرفت. غذاهای حاوی ویتامین دی، ماهی‏های چرب (ساردین، تن ماهی و..)، جگر و تخم مرغ می‏باشد. در برخی از کشورها به شیر و کره گیاهی نیز ویتامین دی اضافه می‏ شود. نیاز روزانه کودکان و بزرگسالان به ویتامین دی،400 واحد و افراد مسن 800 واحد می‏ باشد.
 
قرص‏های ویتامین دی برای افرادی که به آفتاب دسترسی ندارند یا اختلال تغذیه‏ای دارند یا افرادی که بعلت بیماری کلیه‏هایشان قادر به جذب مجدد ویتامین دی نیستند، همچنین برای افراد مسن نیز تجویز می‏ شود.
 
آلوی خشک در سلامت استخوان و پیشگیری از پوکی استخوان بسیار موثر است. مصرف روزانه سبزی‌ هایی مانند پونه، مرزه، و سبزی های با برگ سبز، کلم پیچ و انواع کلم، کلم بروکلی، جعفری، اسفناج، کرفس، آووکادو، مارچوبه، شلغم، هویج، پیاز ومیوه های تازه به خصوص سیب، گلابی، هلو، پرتقال، لیمو، انگور، آناناس، خرمالو و توت فرنگی، زیتون و روغن زیتون، بادام، پسته، گردو، پودر سنجد، چهار مغز،کنجد با پوست به صورت خام، کشمش، خرما و شیره خرما، حبوبات و غذاهای دریایی به ویژه ماهی ُتن، کیلکا و ساردین  از استخوان‌ها محافظت می‌کند.
 
بیماری خاموش را چگونه بشناسیم
پوکی استخوان که بیماری بی‏سر و صدایی است، در مراحل اولیه‏  هیچگونه علائمی از خود بروز نمی دهد و علائم آن به ندرت ظاهر می‏شود، که این ظاهر نشدن علائم، تشخیص بیماری را دشوار می‏کند و موجب عوارض ذیل می گردد. شکستگی خود به خود یا با کمترین ضربه بر استخوان ها مخصوصاً در نواحی ران و لگن، کمر و ستون مهره ‏ها که غالباً این اولین علامت است. کمر درد شدید در نقطه‏ای خاص که نشانه شکستگی است و قوز پشت که موجب انحنای پشت یا قوز درآوردن می‏‎شود. کوتاه شدن قد روند طبیعی افزایش سن است ولی چنانچه کاهش قد قابل توجه بیش از 2/5 سانتی‏متر نسبت به 20 سالگی باشد، ممکن است اولین علامت پوکی استخوان باشد. زنان از ابتدا تراکم استخوان کمتری دارند و بیشتر هم عمر می‏کنند. بنابراین بیشتر از مردان به پوکی استخوان و شکستگی دچار می شوند. 
 
استروژن هورمون زنانه‏ای است که از کاهش توده‏ استخوان جلوگیری می‏کند. تولید استروژن در تخمدان ها بعد از یائسگی متوقف می‏شود، در نتیجه از دست رفتن توده‏ استخوان تسریع می‏شود. زنانی که قبل از 45 سالگی یائسگی زود رس دارند و یا زنانی که تخمدان های آنان ها را از طریق عمل جراحی برداشته‏اند بیشتر در معرض ابتلا به پوکی استخوان‏ هستند. بیماری هایی نظیر بیماری تیروئید، پاراتیروئید، غدد جنسی و غدد فوق کلیوی می تواند به پوکی استخوان منجر شوند. وزن کم افراد بسیار لاغر باعث کم شدن قدرت استخوان هم می‏شود. افرادی که دارای اضافه وزن‏اند، معمولاً در معرض خطر نیستند ولی احتمال ابتلا به ناراحتی‏های دیگر در آن ها زیادتر است.
 
توصیه های مهم
از منابع کلسیم به حد نیاز استفاده کنید ولی از آنجایی که تنها کلسیم متضمن سلامتی استخوان ها نیست از منابع منیزیم، منگنز، ویتامین ث، کولین، روی و مس نیز غافل نشوید. اگر به قدر کافی کلسیم دریافت نکنید، بدن سلول های استخوانی را تخریب می‏کند تا کلسیم مورد نیاز خود را از آن ها به دست آورد. به منظور افزایش دریافت کلسیم باید روزانه 3-2 واحد شیر ولبنیات مصرف شود، هر واحد شیر و لبنیات معادل 1 لیوان شیر یا 4/3 لیوان ماست یا 2 لیوان دوغ است. افرادی که مبتلا به عدم تحمل شیرهستند باید استفاده ازمقادیر کم شیر را شروع کنند و تدریجا آن را افزایش دهند.
 
  • از مصرف شیر به هنگام ناشتا بودن پرهیز کنید. 
  • حتی الامکان شیر را بصورت سرد مصرف کنید.
  • بهترین جایگزین شیر در افرادی که شیر را تحمل نمی کنند، ماست است. پنیر هم منبع خوب کلسیم است.
 
بعضی از مواد غذایی ویا نوشیدنی ها مانع جذب کلسیم می شوند بنابراین برای پیشگیری از ابتلا به پوکی استخوان لازم است از این نوع مواد دوری کرد. نوشابه های گازدار و همچنین  قهوه حاوی کافئین است و جذب کلسیم در بدن را کاهش می دهد. البته شیر اثر بازدارنده قهوه را کاهش می دهد و مانع از تحلیل استخوان می شود بنابراین در موقع خوردن قهوه بهتر است مقداری شیر با قهوه میل کنید.
 
از مصرف نمک بیش از میزان نیاز بپرهیزید و غذاهای فرآیند شده را محدود یا از برنامه غذایی خود حذف کنید. این غذاها شامل: چیپس، سوسیس، کالباس، کنسروهای ادویه دار، خیارشورها، زیتون شور و... است. افزایش مصرف پتاسیم و منیزیم و منگنز را فرموش نکنید.
چربی های اشباع به خصوص چربی های اشباع با زنجیره بلند مانند کره، پیه دنبه، خامه و لبنیات پرچرب روغن های هیدروژنه و... باعث کاهش جذب کلسیم می شود. بنابراین در برنامه غذایی خود از روغن های مایع زیتون، کانولا و سویا بیشتر استفاده کنید.
 
از مصر ف زیاد گوشت، مواد غذایی ُپِر پروتئین  وشیرینی های خام های بر حذر باشید.
از استرس و فشارهای روحی به شدت بپرهیزید و به خاطر داشته باشید آرامش اولین قدم در بهره مندی از سایر درمان هاست.
روزانه 1/5 لیتر آب (7-6 لیوان آب ) بنوشید و به جای آب یا شیر از کولاها استفاده نکنید.
سیگار را محدود یا ترک کنید و بدانید که سیگار عامل خطرزای بسیاری از بیماری های خطرناک است. مصرف سیگار یک عامل خطر برای شکستگی های لگن و بازو و مهره هاست. همچنین زنان سیگاری یک یا دو سال زودتر وارد مرحله یائسگی می شوند.
ورزش و تحرک را در برنامه روزانه خود قرار دهید. حداقل سه بار در هفته هر بار به مدت  20 دقیقه ورزش کنید.
 
 
 
 

Login Mmembers

ارتباط با ما

hungercharity@gmail.com

شماره تماس: 66426326 -021

تهران-شهرآرا-معبرماقبل آخر(کوچه شهید داریوش صیامی)معبر آخر بزرگراه شهید چمران-پلاک 14 قدیم-طبقه اول-واحد جنوبی

بیمه عمر ایران

تبادل لینک

لطفا برای حمایت از ما آدرس وب سایت ما را با عنوان بنیاد خیریه لینک نمایید تا در این امر خیرخواهانه سهیم باشید

 

Telegram HungerCharity

شماره مجوز رسمی 36221
شماره ثبت 33972

تمامی حقوق این وب سایت محفوظ بوده و متعلق به "انجمن خیریه مقابله با گرسنگی" می باشد.

حقوق قانونی وب سایت

رسیدگی به شکایات